Kako do nas


Прикажи Turisticka organizacija opstine Ruma на већој мапи

Kulturno istorijski spomenici

Crkva Svetog Nikole

Može se pretpostaviti da je Ruma imala crkvu još od najranijih vremena jer se 1566. godine među stanovništvom pominju i tri sveštenika. Pretpostavlja se da je crkva bila preteča današnje Nikolajevske crkve, sa istom crkvenom, a time i seoskom slavom. Godine 1731. pominje se sveštenik Stojan Orlović. Dve godine kasnije jedan izvor navodi da Ruma ima od ranije svoju crkvu, koja je tada bila iznova patosna, a vernici su oko crkve napravili portu. Polovinom 18. veka crkva je nosila ime Sveti Nikola, verovatno nasleđeno od davnina, a pominje se kao drvena sa portom i neograničenim grobljem. Današnja crkva je podignuta 1758. godine. Jedna je od najstarijih baroknih građevina u Vojvodini. Dekoracija crkve pripada novosadskim umetnicima Pavlu Čortanoviću i njegovom sinu Pavlu, koji su angažovani i za izradu zidnog slikarstva. Predstavu Bogorodice sa malim Hristom na Bogorodičinom prestolu naslikao je Pavle Simić 1850. godine.

Crkva Vaznesenja Gospodnjeg

Uporedo sa zidanjem crkve Svetog Nikole koja je završena 1758. godine, pristupa se i izgradnji još jedne crkve u novoj Rumi za potrebe pravoslavnih rumskih građana. U početku je bilo problema, jer je za mesto nove crkve odabrano staro i pusto pravoslavno groblje, za koje je sreski sudija smatrao da je preblizu katoličke crkve. U taj spor se umešala čak i carica Marija Terezija, koja je presudila u korist gradnje druge pravoslavne crkve u Rumi, tj. Vaznesenske crkve, na mestu gde se i danas nalazi. Crkva je sagrađena 1761. godine a ikonostas je delo poznatog slikara Stefana Teneckog. Konzervatorski radovi izvedeni su 1969. i 1970. godine, a tokom 2002. godine u porti je izgrađen Svetosavski dom. Crkva ove godine obeležava 250 godina svog postojanja.

Rimokatolička crkva Uzdizanja Svetog Križa

Krajem 18. veka u Rumi je postojala rimokatolička crkva, na mestu gde se i danas nalazi, ali od drveta, i nedovoljna da primi sve vernike. Bila je bez tornja i ukrasa, jednostavna i skromna, i više je ličila na ambar nego na crkvu. Pored nje se od čerpića i trske, manja nego seljačka kuća, nalazila kuća župnika. Zbog toga je 1813. godine sagrađena nova crkva “Uzdizanja Svetog Križa”, koja je mogla da primi i do 2.000 vernika, a uz nju i župni dvor za sveštenika. Crkva je jednobrodna klasicistička građevina, orijentisana u pravcu sever–jug. Predstavu Uzdizanja Svetog Križa, koja se nalazi na glavnom oltaru, uradio je Vinsens Dojčer. Bogorodica Imakulata i Sv. Ivan Nepomuk, radovi su nepoznatih autora, dok je za oslikavanje Sv. Vendalina bio angažovan Konstantin Pantelić, a za Blagovesti mađarski slikar Peškija.

Crkva Sošestvija Svetog Duha  (Svih Svetih ili grčka crkva)

Treća rumska pravoslavna crkva Svih Svetih se pominje još krajem 18. veka, ali je tada bila izgrađena od čamovih dasaka, “trošna i sklona padu”. Nije poznato gde se tačno nalazila, ali svakako ne na mestu današnje crkve u centru grada. Osamdesetih godina 18. veka, veliki broj pravoslavnih trgovaca kupovao je kuće u centru varoši. Mnogi od njih su bili grčkog ili Cincarskog porekla – pravoslavne vere. Pomenuta stara crkva, kao i dve nove, su bile podaleko od njihovih domova, te je, kako su se žalili mitropolitu, zimi bilo teško doći do nje, a i za vreme službe su im domovi ostajali prazni i često bivali pokradeni. Mitropolit i Sremska županija su dali dozvolu za gradnju treće nove crkve u centru Rume, ali su potom nastupili problemi, iako je materijal za gradnju bio obezbeđen. Najpre Austro–turski rat, potom obližnja kuga, administrativne prepreke… Sve to je otežavalo njenu gradnju. Zatim su stavljene primedbe da će crkva biti preblizu katoličkoj crkvi i da je ne dižu Srbi, već mali broj Grka trgovaca. Na to je usledila peticija 114 uglednih Rumljana, među kojima su i Atanasije Stojković, tada već doktor fizike, Jovan Pantelić – slikar, i drugi. Sve je to znatno odlagalo izgradnju treće pravoslavne crkve u Rumi. Crkva je tek polovinom 19. veka stavljena pod krov. Renovirana je 1905. godine, kada je i osvećena. Od tada se zove Sošestvija Svetog Duha. U njoj se nalazi ikonostas, čiji je nacrt uradio bečki arhitekta Herman Bole, a oslikao ga je poznati slikar Uroš Predić. Konzervatorski radovi su izvedeni 1980. godine, a radovi na zameni pokrivača crkve 2006. godine.


Hram Sabora Srpskih Svetitelja

Ova crkva, koja je u izgradnji, nalazi se u rumskom naselju Tivol. Izgradnja crkve započeta je 2006. godine, a sredstava za izgradnju obezbedila je, delom opština, a ponajviše prilozi građana. Kao slava crkve obeležava se 11. septembar. Crkva je iznutra izmalterisana, ali još nije pokrivena. Interesantna karakteristika je da će na svakom stubu ograde biti slike svetitelja.

Spomenik Revolucije u Rumi

U sred samog centra grada 1975. godine podignut je Spomenik revolucije koji je rad arhitekte Svete Daviča i arhitekte Miše Davida. Ceo ovaj prostor je oblikovan forum na kojem se odvijaju razne aktivnosti, svečanosti i skupovi. Na mestu gde se nalazi današnji spomenik sredinom XX veka bila je velika zelena površina. Prostor oko spomenika je, najpre, bio oblikovan u vidu amfiteatra od betonskih elemenata i crvene osnove. Preuređenjem centra grada pre nekoliko godina, došlo je i do promene izgleda, pa samim tim  amfiteatar više ne postoji. Međutim, ostalo je sedam formi u metalu u obliku džinovskih truba, koje asociraju na poziv na ustanak i na juriš, ali isto tako i na smiraj dana. Meštani ovaj spomenik nazivaju “Trube”. Na sledećim fotografijama može se videti kako je izgledao centar Rume, kako sa njegovim prethodnim izgledom, i kako izgleda danas.

Spomenik Kipovi

Takozvani “Kipovi” nalaze se na putu između Rume i Iriga. Podignuti su u znak sećanja na uspešnu zaštitu od kuge koja je u Irigu i podfruškogorskim mestima vladala 1795/96 godine. Na tom mestu su organizovane straže (sanitarni kordon) koje su sprečavale izlazak iz zaraženog područja. Kao takav, predstavlja jedan od retkih spomenika zdravstvene kulture u ovom delu Evrope. Spomenik se nalazi sa leve i desne strane puta Ruma-Irig. Od Rume je udaljen 4 kilometra, a od Iriga 7 kilometara. Glavna, odnosno, veća grupa nalazi se idući od Rume prema Irigu sa leve strane, a sporedna tj. manja, sa desne strane puta. Objekat sa leve strane puta ima oblik baroknog rimokatoličkog oltara, dok je objekat sa desne strane puta u obliku prostih stubova čija je osnova kružna. Na vrhu veće grupe nalazi se razapet Isus Hrist, a ispod njega figure Sv. Roka i Sv. Sebastijana. Kipovi su poslednji put bili renovirani 1937. godine i bili su u veoma lošem stanju. Septembra 2011. godine počela je obnova ovog jedinstvenog spomenika koja je koštala oko dva miliona dinara. Sredstva za obnovu obezbedio je Pokrajinski sekretarijat za kulturu i Rotari klub Ruma. Kako bi se sačuvao prvobitni izgled, Zavod za zaštitu spomenika kulture Srem obezbedio je uslove za obavljanje radova. Danas spomenici mogu da se pohvale svojim novim izgledom.

Spomenik u Mаlom pаrku  Decа s knjigom

Autor spomenikа je Rumljаnkа Slаvkа Petrović Sredović (1907-1978), svetski poznаtа vаjаrkа i medаljerkа. Spomenik predstаvljа grupnu skulpturu troje dece u stojećem stаvu udubljenu u čitаnje knjige. Ovo delo je otkupljeno prilikom Slаvkine izložbe u Rumi 1955. godine. Izložbа u Rumi, orgаnizovаnа u prostorijаmа Grаdske biblioteke od 21. mаjа do 1. junа je prvа poslerаtnа sаmostаlnа izložbа poznаte umetnice. Slаvkа je učestvovаlа nа mnogobrojnim izložbаmа po zemlji i inostrаnstvu (sаmostаlnim, kolektivnim i konkursnim) sа preko 500 eksponаtа. Njeni rаdovi nаjčešće su bili signirаni slovimа SPS (Slаvkа Petrović Sredović) i godinom. Ponekаd između njenih inicijаlа i godine stoji i mesto nаstаnkа. Gotovo nikаd svoje rаdove nije potpisivаlа punim imenom.

Francuski krst

Na teritoriji Rume postoji 10 krstova i 2 postolja na kojima su u ne tako dalekoj prošlosti stajali krstovi. Imajući u vidu celokupno spomeničko nasleđe Rume, ovaj broj spomenika u vidu krsta, odnosno ostatka od krsta je zaista impozantan. Podignuti su uglavnom početkom prošlog veka, uz par izuzetaka koji potiču iz druge polovine XIX veka. Stare mape Rume i rumskog atara iz XVIII veka ukazuju da su krstovi postojali i tada, ali oni nisu sačuvani. Njih je bilo 10. Svi krstovi, postojeći i oni kojih više nema, su građeni sa određenom namenom. Namena je bila: da štite mesto na kome stoje (krstovi čuvari), da se ispred njih obavljaju verski obredi (obredni krstovi) i da čuvaju sećanje na određene ličnosti (spomen krstovi). Krst koji je stajao na mestu gde su sahranjeni vojnici Napoleonove armije, tzv. Francuski krst danas se nalazi u južnom delu porte rimokatoličke crkve. On je podignut 1906. godine kao spomen krst vojnicima koji su tu pokopani. Izmešten je drugom polovinom osme ili tokom devete decenije XX veka zbog širenja naselja. Njegovu sudbinu doživela su još tri krsta, koja su zbog asfaltiranja ulica i proširenja grada preneta u porte rumskih crkava. Napoleonovi vojnici, Francuzi, dovedeni su u Rumu kao zarobljenici posle bitke kod Asperna 1809. godine u kojoj su Austrijanci pod nadvojvodom Karlom porazili Napoleona. Smešteni su u konjičku kasarnu, koja se nalazila na mestu današnje Osnovne škole “Veljko Dugošević”. Međutim, samo dva meseca nakon dolaska među njima izbija neka epidemija od koje umire 30 zarobljenika. Oni nisu bili sahranjeni na rumskom groblju, nego na jednoj parceli u starorumskom ataru koja je posle tog nazvana “Francusko groblje”. Godine 1813. posle bitke kod Lajpciga u Rumu su ponovo dovedeni zarobljenici Napoleonove armije, ovog puta Italijani. U bici kod Lajpciga, u istoriji  poznatoj kao Bitka Naroda, Napoleonovu armiju su osim Francuza činili Italijani, Poljaci i Nemci iz Rajnske konfederacije. Krajem godine među zarobljenicima dovedenim u Rumu se pojavila epidemija tifusa i trajala sve do juna 1814. godine. Umrlo je 92 zarobljenika. Oni su u početku sahranjivani na rimokatoličkom groblju, a kasnije kada je epidemija uzela maha na “Francuskom groblju”. Ovo groblje je bilo označeno drvenim krstom do 1906. godine, kada je Nemica Eva Nagel podigla kameni krst. Na njemu je bio uklesan natpis na nemačkom jeziku: “Ovde leže hrabri borci, mir pepelu njihovom”. Vremenom je tekst postao nečitak, a danas se jedva nazire da je uopšte i postojao. Tako je i sa grobljem. U vreme kad je nastalo bilo je van naselja ali uočljivo kako zbog svežih humki tako i zbog krsta kojim je bilo obeleženo. Vremenom su se humke slegale a kad su u potpunosti obrasle travom i rastinjem postale su nevidljive, samo je krst ukazivao da je tu neko pokopan. Posle više od jednog i po veka, kada se grad širio ka severu i kada je produžena Orlovićeva ulica krst je sklonjen. Danas retko ko zna da je usred borkovačkog naselja, iza kuće u Orlovićevoj ulici broj 109 stajao krst koji je označavao “Francusko groblje”. Francuski krst se danas nalazi u izuzetno lošem stanju. Na njemu su vidljivi tragovi zelene boje kojom je nekad bio okrečen. Kip na krstu, corpus, je zarđao kao i metalna ograda kojom je nekad bio ograđen. Iznad corpusa su urezana slova : “IN RI”. Tekst ispod krsta, na gornjem delu postolja više nije čitljiv. Treba napomenuti da je krst prelomljen na dve polovine. Polovina koja se sastoji od gornjeg dela postolja i samog krsta je visoka 260 cm, a druga polovina u vidu donjeg dela postolja 83 cm.

Spomenik Jovаnu Jovаnoviću Zmаju ispred istoimene škole

Sedаm godinа posle smrti čuvenog pesnikа Jovаnа Jovаnovićа Zmаjа, Srpskа ženskа dobrotvornа zаdrugа u Rumi je pokrenulа аkciju zа podizаnje njegovog spomenikа. Inicijаtor  ove аkcije je bilа Milenа Milаdinović. Zа sаmo osаm meseci, od mаrtа do oktobrа 1911. godine sаkupnjenа su potrebnа sredstvа i podignut je spomenik. Bistu  (poprsje) pesnikа je izrаdio beogrаdski vаjаr Đorđe Jovаnović, redovni člаn SANU. Bronzаnа bistа je postаvljenа nа mermerno postolje u čijem podnožju je isklesаnа lirа, lovorovа grаnа i venаc u kome je buket ružа kаo uspomenа nа Zmаjeve Đuliće. U vrhu postoljа, neposredno ispod biste uklesаno je pesnikovo ime i godinа rođenjа i smrti:  “ČIKA JOVA ZMAJ 1833 – 1904”, а ispod ovog nаtpisа uklesаn je tekst: “SVOM OMILJENOM PESNIKU ZAHVALNE SRPKINJE”. Spomenik je postаvljen ispred Srpske škole, dаnаs OŠ “Zmаj Jovа Jovаnović”, а svečаno je otkriven 23. oktobrа 1911. godine. Bio je to prvi spomenik podignut čuvenom pesniku, ne rаčunаvši onаj nа njegovom grobu u Sremskoj Kаmenici. Tokom Prvog svetskog rаtа spomenik su srušili i sklonili mаđаrski vojnici. Posle rаtа ponovo je postаvljen nа isto mesto. U Drugom svetskom rаtu ustаše su ponovo uklonile spomenik i on je nestаo bez trаgа. Nаjzаd 1951. godine izrаđen je novi spomenik koji i dаnаs krаsi plаto ispred Zmаjeve škole. On je rаđen po uzoru nа stаri spomenik. Svečаno je otkriven 3. junа 1951. godine, što se vidi iz nаtpisа nа njemu: “OBNOVILI GRADSKI NARODNI ODBOR I ORGANIZACIJA NARODNOG FRONTA – RUME 3. VI 1951. GOD.” Premа sećаnjimа profesorа Đorđа Arsenićа urаdio gа je vаjаr Ilijа Kolаrević, koji je bio učenik Đorđа Jovаnovićа. 

Spomen–obeležje “Most razmene” na putu Ruma–Stejanovci

02. septembra 1943. godine, po prethodnom dogovoru, izvršena je razmena zarobljenih Nemaca za partizane i političke radnike na mestu zvanom Kuradin na putu između Rume i Stejanovaca, zapadno od potoka Rovača, na tridesetak metara od postojećeg mosta. Sa obe strane potoka podignuto je spomen–obeležje nazvano “Spomenik razmene”. Spomenik se sastoji iz dva dela. Prvi se nalazi  sa desne strane puta prema Stejanovcima, ispred mosta. Od armiranog betona je, visine 3.60 metara. Pri vrhu, u usečenom delu, obeležja nalaze se ubetonirani delovi livenog gvožđa (u obliku listova) koji simbolišu razvaljene rešetke zatvora. U sredini obeležja ubetonirana je mermerna ploča na kojoj je uklesan i zlatnom bojom obojen tekst “Most razmene”. Sa leve strane prema Stejanovcima, iza mosta, nalazi se obeležje istih dimenzija kao i prethodno sa razlikom što su pri vrhu ubetonirani listovi od livenog gvožđa koji simbolišu plamen – slobodu. U sredini spomenika nalazi se ubetonirana bela mermerna ploča na kojoj je uklesan i zlatnom bojom obojen sledeći tekst: “Snažan i masovan razvoj narodnooslobodilačkog pokreta u Sremu, prinudio je nemačke fašističke snage da na ovom mestu, avgusta 1943. godine, aktom razmene zarobljenih Nemaca, za političke zarobljenike, zvanično prizna NOP.” Autor spomenika je Jovan Soldatović, vajar iz Novog Sada. Obeležje je podignuto i otkriveno 1971. godine.

Fišerov letnjikovac

Letnjikovac je izgradila između 1900. i 1904. godine porodica Fišer, po projektu arhitekte Hermana Bolea. Letnjikovac je bio namenjen za odmor porodice Fišer. Nalazi se u prostranom parku, u kome je negovano raznovrsno autohtono rastinje i egzotične biljne vrste. Zgrada predstavlja reprezentativni primer objekta ove namene, na kome su drvo, trska i drugi tradicionalni materijali, dobili punu primenu. Zgrada letnjikovaca je 1966. godine izgorela u požaru. Obnovljena je, ali ne po konzervatorskim principima, što je doprinelo gubljenju autentičnosti. Pre svega, to se odnosi na trščani krov koji je ovom objektu davao poseban karakter. Letnjikovac je pravougaone osnove, sa tremom sa drvenom ogradom i profilisanim stubovima iznad ograde, duž čitave zapadne i severne strane. Preko trema se spušta trščani krov, a iz krova se na severnoj strani izdiže zid sa dva manja prozora u potkrovlju. Na južnoj fasadi dominira ravna zidna površina sa tri dekorativna prozorska otvora različitih dimenzija i položaja i ulazni trem na koji se nadovezuje dekorativna nadstrešnica - pasarela, kojom je povezana druga manja pomoćna zgrada. Drveni delovi nadstrešnice, duge oko pet metara prekrivene trskom, i ulaznog trema stilski odgovaraju tremovima severne i zapadne strane fasade. Po kompoziciji, osnovnoj nameni i primeni materijala, zgrada predstavlja jedinstven primer u raznovrsnosti stilskih karakteristika letnjikovaca u Vojvodini. Projektovani park nosi obeležija istoriske epohe u kojoj je nastao, ali je izgubio prvobitne karakteristike dugogodišnjom nebrigom. Stoletna stabla trajnica kao što su hrast, ginko i po neko stablo četinara ostale su da ukazuju na nekadašnje vreme. Iako je izgubila autentičnost, zgrada se vodi kao spomenik kulture od velikog značaja.